door Marian Bekkers
Ik stap de entree binnen. Word begroet, met een beetje geluk begeleid door een glimlach. Soms volgt een verdere verwelkoming. Slechts een creatieveling waagt zich buiten het geijkte “Kan ik u ergens mee helpen?”. Als ik iets wil vragen moet ik eerst het gezellige gesprek dat de winkeldame met collega’s heeft onderbreken. Bij de radicale gedachte te polsen wat er met de prijs van een beschadigd product kan gebeuren, moet ik me door een drietal medewerkers worstelen die “zich niet uit mogen laten over die procedure”, om vervolgens een vermoeide blik te krijgen die aanwijst dat ik waarschijnlijk mijn verstand heb verloren op het moment dat ik dit aan durfde te kaarten.
Het gemiddelde serviceniveau van de Nederlandse winkel is helaas niet om vrolijk van te worden. Verbazingwekkend, wanneer 70% van de aankoopbeslissingen in de winkel gemaakt wordt (en personeel dus een grote invloed kan hebben). Een bezoeker die zich ongewenst of storend voelt lijkt dan het laatste wat je wilt veroorzaken?
Erkenning van een vak
Het is niet zo raar dat het personeel veel kansen laat liggen, als de algemene opvatting is dat zij een minderwaardige functie uitoefenen. Een baan in een winkel wordt in Nederland vooral gezien als een tijdelijke positie, een opstapje naar iets beters. Een cultuur die werkgevers vaak voeden: personeel dat te lang in dienst of te oud is moet eruit (want te duur), de lonen zijn relatief laag en door alle procedures die je moet volgen is zelf nadenken overbodig.
Met de trends die het retaillandschap veranderen, wordt de vraag naar professioneel personeel steeds groter. Verkoopmedewerkers die alleen schappen vullen en afrekenen voldoen niet meer. Ze moeten een betere kennis hebben over producten en technologie, maar nog veel meer dan dat een toegevoegde waarde zijn om de winkel te bezoeken.
Winkelbediende nieuwe stijl
De taak van het personeel is niet zich te focussen op afzet, maar op het vervullen van de behoefte van de klant. Dat vraagt om iemand die een goede product- en marktkennis heeft, en een leidraad kan zijn voor de klant. Iemand die elk klantcontact ziet als een kans het winkelmerk op een positieve wijze te versterken. Een medewerker die ervoor zorgt dat een bezoeker zich welkom en gewenst voelt – zelfs wanneer er niets gekocht wordt.
De laatste jaren is er een opkomst in serviceconcepten, die laten zien dat de wens van een klant veel breder is dan het kopen van een artikel. Denk bijvoorbeeld aan de Geek Squad van Best Buy, die je na het crashen van een computer helpen met installeren of reparaties voor je uitvoeren. Kijk eens op de website van de Grateful Griller, en je komt een persoon tegen met een hartstochtelijke passie voor een bepaald soort barbecue. Hij kan je precies vertellen hoe je met dit product de beste hamburger grillt en komt het tijdens een feestje bij je thuis zelfs demonstreren.
Stel je nu eens voor dat iemand met zo’n kennis en gedrevenheid in jouw winkel staat.. Gegarandeerd dat die persoon een hogere omzet binnen brengt dan de veredelde kassamedewerker. Maar het vergt een investering in personeel – in tijd, beloning, vakkennis en ontwikkelingskansen. Het resultaat van blije kopende klanten lijkt het me echter meer dan waard!



Laat de nieuwe Markthal het stadshart van Rotterdam herleven?





Hallo Marian,
De kritiek die je beschrijft omtrent personeel, passie en vakbekwaamheid deel ik voor een groot deel. Jammer dat dit niet slechts binnen retail het geval is, kijk naar automotive, overheid, dienstverlening en onderwijs, daar is de grondhouding van personeel niet veel anders. Ook de competenties blijven vaak achter, Is het probleem wat je beschrijft niet inherent aan onze volksaard of is er meer aan de hand. Is het crisis op crisis die deze attitude versterkt of is men gewoon niet creatief genoeg om overal slimme serviceconcepten te lanceren. Ik heb persoonlijk het gevoel dat we de afgelopen 50 jaar verwend zijn en dat de hoogconjunctuur veel heeft verziekt. Ik hoop met jou dat we op tijd in gaan zijn dat de klant echt koning is en blijft!
Bedankt voor je roep om een revolutie, ik doe mee!
Janek Kostzewa
Hallo Janek,
Dank voor je reactie. Retail (en andere service gerichte takken) staan in sommige andere landen in een beter aanzicht, dus wat dat betreft is het misschien inderdaad de Nederlandse mentaliteit. Anderzijds denk ik dat het veel te maken heeft met wat je al noemt, de hoogconjuctuur. Het was voor bedrijven niet broodnodig alle klanten binnen te houden, er waren er voldoende om het verlies van de een of ander te kunnen compenseren. We komen echter de laatste jaren in een tijd waarin de consument aan de macht is, en steeds hogere verwachtingen heeft. Als de service slecht is, verspreid zich dat binnen no time via social media. Winkels moeten tegenwoordig meer doen om hun klanten binnen te halen en te houden, en service is daar een belangrijk middel in. Goede hoop dus dat de tijd komt waarin we betere service mee gaan maken!
Ik onderschrijf de oproep van Marian Bekkers volledig. Het pleidooi gaat richting gastvrouw/gastheer die de klant op professionele wijze service verleent. Dat is m.i. de essentie waar het om gaat en niet primair de verkoop van het produkt. Dat is immers op meerdere manieren te verkrijgen. Mijn aanvullende tips zijn; het boek de Tao van Service (Eric de Haan) en de website http://www.hospitalityinstitute.nl
Hallo Gerard,
Dank voor je tips en om er nog een aan toe te voegen: Delivering Happiness van Tony Hsieh. Een boek over de online retailer Zappos, die service echt tot een vak heeft verheven. Het geeft een goed beeld hoe je je werknemers de beste service laat geven, maar ook hoe je als bedrijf zijnde een cultuur creeert die dat ondersteunt. Wanneer zij de klant niet kunnen helpen, refereren ze naar een concurrent. Bel je om te vragen waar je in de buurt een pizza kan bestellen, helpen ze je (ook al verkopen ze die niet).
Inspirerend! En mocht een boek te veel zijn, kijk dan in ieder geval even naar hun ‘10 core values’ (te vinden op hun website).
Goed stuk Marian!
Het is inderdaad noodzakelijk dat werkgevers investeren in de belangrijkste USP van een “stenen” winkel. De warmte, interesse en passie van de medewerkers. Naar de winkel, het product maar vooral de klanten. Echt persoonlijk contact is het enige wat een internet winkel nooit zal kunnen bereiken. Wanneer de medewerkers weer met liefde de klanten gaan benaderen, zullen deze klanten die liefde voor de winkel gaan verspreiden.
Hallo Arjen,
Ik geloof er inderdaad in dat fysieke winkels prima online concurrenten kunnen verslaan. Dan moeten ze zich alleen wel gaan realiseren wat hun toegevoegde waarde is en die middelen optimaal inzetten. Service en persoonlijk contact staan daarbij bovenaan!
Het lijkt een open deur, maar toch uit eigen ervaring: neem een voorbeeld aan de werknemers in de VS. Hoewel de openingszin ‘hy guys how are you doing today’ voor ons zowel familiair als oppervlakkig lijkt, is het echt vriendelijk. Attent. Evenals de verdere bediening. Men neemt de tijd voor jou als klant. Dat zou al een begin zijn. Tijd nemen. En vervolgens niet zeggen dat alles goed staat om het maar te kunnen verkopen. De klant is kritisch, zelfbewust, goed geïnformeerd. En vooral op zoek naar aandacht.
Hallo Marc,
Het zijn de kleine dingen die al een groot verschil maken, zoals wat je aangeeft: het aandachtig begroeten van de klant. Het gaat niet meer om verkopen, het gaat om gedegen advies geven. Zelfs als het betekent dat je vandaag niets verkoopt. Morgen komt de klant terug vanwege de goede ervaring en koopt dan twee dingen. Zoals ze zeggen: service is the new selling!
Ik onderschrijf het verhaal van Marian volledig en prijs me dan ook gelukkig dat wij in ons bedrijf geen ‘medewerkers’ hebben maar mensen die onze producten goed kennen, omdat ze deze zelf gebruiken en van ons en van elkaar horen hoe deze zijn toe te passen. Nu hebben we natuurlijk wel top producten voor het verbeteren van gezondheid, persoonlijke verzorging en schoonheid, dus allemaal producten die voor ieder mens essentieel zijn. Onze mensen zijn daardoor enthousiast over de producten en vertellen daar graag over aan anderen en kunnen iedere klant persoonlijk informeren. Naast deze gedegen productkennis krijgen ze ook een belangrijk deel van de bruto winst over deze producten uitgekeerd. Hierdoor is hun motivatie extra gestimuleerd. Ook verzorgen wij regelmatig bijeenkomsten waar ‘onze’ mensen een bijscholing kunnen krijgen en erkenningen worden uitgereikt in de vorm van positieverbeteringen en/of buitenlandse reizen, auto-vergoedingen en winstdelingen van het bedrijf. Deze manier van werken heeft geleid dan er al meer dan 30 jaar een stijging van de omzet is bereikt en dat er desondanks nog vele kansen voor nieuwe mensen aanwezig zijn, die zich ook bij ons team willen aansluiten. Omdat we ons concentreren op deze manier van inzetten van ‘onze’ mensen hebben we geen dure locaties nodig en geen extravagante reclame campagnes. Bij ons zorgt iedere medewerker voor z’n eigen- en nieuwe klanten en dat is een groeiend aantal door uitstekende producten, enthousiasme van de medewerkers plus een zorgvuldige opbouw van klanten vertrouwen. Oh ja, als u dat nog niet zou hebben begrepen, dit is nu ‘Netwerk-marketing’, gewoon een ander manier van retail.
Hallo Henri,
Dat klinkt als een stel goede initiatieven! De relatie van werkgever en werknemer is er een van samenwerking: ik denk dat je krijgt wat je geeft. Als je je medewerkers een inspirerende en motiverende werkomgeving biedt, vertaalt zich dat vanzelf in betrokken en enthousiaste personen. Succes!!
Dag Marian,
Ja. de consument is sterk aan het veranderen. En het servicegedrag op basis van klantvisie blijft daarin achter. Organisaties zullen scherper hun klantvisie en het daaraan gekoppelde gewenste servicegedrag moeten formuleren. Daarna is er een belangrijke rol weggelegd voor leiding-gevenden. Zij dienen het rolmodel te zijn die hun medewerkers op het service gedrag trainen en dagelijks coachen. Zodat zij instaat zijn dagelijks het gewenste gedrag op de laatste meter, de plek waar de klant de klantvisie ervaart en beleeft, te tonen.
Hallo Kees,
Mee eens, ben wel van mening dat ook leidinggevenden op dit gebied getraind en geinformeerd moeten worden. Service verlenen is een vak, en een bedrijf doet er goed aan zijn medewerkers op dat gebied te prikkelen en van inspiratie te voorzien. Leidinggevenden moeten dat op hun beurt weer doorgeven aan het team. Dank voor je reactie!
Beste Marian,
Je raakt de gevoelige snaar. Want wat is het toch makkelijk voor veel retailers om de schuld voor tegenvallende omzetten neer te leggen bij de consument, de markt, de BTW verhoging of de economie.
Winkeleigenaren en ondernemers moeten naast een multichannelbeleid stevig investeren in ontwikkeling van hun mensen. Daar maak je echt het verschil mee. De kracht van de Apple store in Amsterdam zit ‘m niet in het minimalistische design en de mooie spullen, maar in het enthousiasme van de medewerkers en hun servicebereidheid.
Er is echter een probleem waar velen de ogen voor sluiten: de rechten die personeel in de detailhandel in Nederland genieten. Deze zetten de arbeidsproductiviteit en daarmee de winstgevend onder druk zet. Bij V&D bijvoorbeeld krijgen meen ik alle personeelsleden boven de 50 jaar volgens de CAO bovenop de 27 vakantiedagen nog eens 27 vrije dagen. Dat betekent dat ze elke week een dag vrij kunnen nemen. De belangrijkste knop om aan te draaien voor het omlaag brengen van de kosten, de P van personeel is.
De grootste zorg voor grootwinkelbedrijven is hoe ze hun medewerkers flexibel en tegen lagere kosten kunnen inzetten, rekening houdend met langere openingstijden en de zondagsopeningen. De arbeidsproductiviteit moet omhoog en de kosten omlaag.
Bij Dixons zijn ze het experiment aangegaan: daar zoeken ze zoveel mogelijk winkelmedewerkers die uit de horeca komen en gewend zijn zich meer flexibel op te stellen. Deze slag professionals is gewend om langere uren te werken en 150% loon te vragen voor overuren. Als dit experiment slaagt zal er echt sprake zijn van een revolutie in retailland.
Hallo Rupert,
Ben het met je eens dat winkels in de eerste plaats moeten kijken naar wat ze zelf kunnen aanpakken in plaats van de oorzaken bij de buitenwereld neer te leggen. Ik vind het echter wel een gevaar om kostenbesparing als uitgangspunt te nemen. Uiteraard mag je van personeel verwachten dat zij flexibel zijn, maar ik heb in mijn retailverleden meer dan eens gezien dat kostenbesparing leidt tot het afnemen van service. Het zijn die overwegingen die (met name) ketens doen besluiten om steeds jonger personeel aan te nemen en personeel wat langer in dienst is op soms schandalige wijze eruit te werken. Het resultaat is dat er meer en meer werknemers op de vloer staan die te weinig kennis hebben en te kort in dienst zijn om de service naar een volgend niveau te tillen. Voor mij zou kwaliteit voorop moeten staan, en wanneer die kwalitatief goede winkelkrachten meer omzet binnen brengen, mag daar ook een attractieve beloning tegenover staan (in geld danwel andere mogelijkheden).
Een heel goed stuk Marian. Ben zelf als winkelmanager werkzaam en ben binnen een jong team bezig om zorg te dragen voor een goede service naar de klant. Dit bereik je door er voor de klant te zijn, ze welkom te heten en waar nodig de helpende hand te reiken.
De moderne consument echter heeft niet altijd behoefte aan een verkoper die gelijk in de nek hijgt. Informatie komt meer en meer via internet en social media.
Tegenwoordig wordt er veel gebruik gemaakt van jonge medewerkers. In de juiste mix met wat oudere ervaren medewerkers die de jongeren kunnen coachen en opleiden ontstaat er een dynamiek waarin de klant ziet dat er kennis gedeeld wordt en zij dit waarderen.
Hallo Gerwin,
Leuk, iemand uit de praktijk
Ik denk dat je gelijk hebt dat niet iedereen meteen een personeelslid langs zich wil hebben staan. Bezoekers hebben vaak al informatie, juist daarom is het ook belangrijk dat mensen op de vloer een goede productkennis hebben. Het contact met medewerkers is wel een grote factor in het koopproces: onderzoeken wijzen uit dat het % bezoekers dat iets koopt met 50% stijgt nadat er gesproken is met een verkoopmedewerker. Om een betere service aan klanten te geven, kun je jezelf afvragen wat je kan doen om de klant te verrassen. Wat verwacht de klant normaal en wat kun je doen om die verwachtingen te overtreffen? Neem het verwelkomen: een klant verwacht misschien een begroeting en de vraag of ze iets specifieks zoeken. Maar wat nu als je eens vraagt (na ze de tijd te hebben gegeven om te acclimatiseren) of ze al eerder in de winkel zijn geweest? Zo nee, kun je ze uitleggen wat waar te vinden is en waar de winkel voor staat. Zo ja, kun je ze vertellen over nieuwe producten en ontwikkelingen. Door die verrassende wending krijg je direct een ander soort gesprek met een klant. Die werkwijze is op elk deel van het koopproces toe te passen, dus vraag jezelf voor elk onderdeel af hoe je de klant een unieke belevenis kan geven. Laat je team elkaar inspireren met ideeën, de ouderen hebben wellicht ervaringen die de jongeren kunnen helpen. Misschien een idee wat voor je kan werken, maar in ieder geval succes!!